• Ağıza verilen yiyecekleri dil ile dışarı atma refleksinin kaybolmaya başlaması (dudaklarına kaşık değdiğinde ağzını açmasıyla beraber dilini dışarı doğru çıkarmaması)
• Başını tamamen rahatça dik tutarak oturabilmesi
• Yiyecek verildiğinde ağzında tutabiliyor ve yutabiliyorsa.
• Isırma, çiğneme-yutma koordine hareketlerinin başlaması
• Herhangi bir nesneyi parmakları ile tutabilmesi
• Başlangıçtaki emme şeklinin daha olgunlaşması ve emmenin adeta bir sıvı içiyormuşçasına güçlenmesi
• Parmakları ile tuttuğu nesneyi ağzına götürebilmesi
• Yiyeceği gözleri ile takip edebilmesi ve yiyecek verilince ağzını açması
• Diş çıkarmaya başlıyorsa, çocuğunuz anne sütü yanında ek gıdalar almaya hazır demektir. Unutmayın, 4.ayından sonra her çocuğun ek gıda almaya hazır olma yaşı değişiktir.

EK GIDALARA NASIL BAŞLAMALI ?

       Boğazına kaçma riskini en aza indirgemek için bebeğinizin oturur pozisyonda (kucağınızda veya mama sandalyesinde) olmasına dikkat edin. Katı gıdaları kaşıkla verin. Bazı anne-babalar bunları biberonla vermeye çalışırlar. Bu yöntem bebeğin nefes borusuna yiyecek kaçma riski açısından sakıncalıdır. Ayrıca her öğünde aldığı besin miktarını aşırı bir şekilde artırabileceğinden aşırı kilo alımına neden olur. Bebeğinizin oturarak yeme işlevine -kaşıktan azar azar alarak, yudumlar arasında dinlenerek ve doyduğunda durmayı öğrenerek- alışması gereklidir. Tüm yaşamı boyunca onun sağlığını etkileyecek olan doğru yeme alışkanlıklarının temeli bu dönemde atılmaktadır. Bebek kaşıkları bile bu dönemdeki bebekler için fazla geniş olabilir. Bu yüzden en iyisi küçük çay kaşıklarından kullanmaktır. Yarım çay kaşığı (tatlı kaşığının çeyreği) veya daha az miktarlarla başlayın ve beslenme boyunca onunla konuşurak yardımcı olun ("mmm, bak ne kadar güzel…"). Büyük bir olasılıkla, başlangıçta şaşıracak ne yapacağını bilemeyecektir. Aşağılanmış veya kafası karışmış gibi görünebilir, burun kıvırıp, lokmasını ağzında geveleyebilir veya tümüyle reddedebilir. Bu tepkiyi anlamak zor değildir. Eskiden yedikleri ile şimdiki yediklerinin arasındaki farkı gözönünde bulundurursanız onu daha iyi anlarsınız. Katı gıdalara geçiş dönemini kolaylaştırmak için şu yöntemi deneyebilirsiniz: Önce bebeğinize biraz süt (meme veya hazır mama) verdikten sonra az bir miktarda katı gıdayı yarım çay kaşıklık yudumlarda verin ve öğününü yine süt ile bitirin. Bu yöntem çok acıktığı zamanlarda düş kırıklığına uğramasını önleyebildiği gibi, kaşıkla beslenme deneyimini meme emmenin verdiği hazla bağdaştırmasına yardımcı olacaktır. Ne yaparsanız yapın, katı gıdalarla beslenmeye başladığınızda yiyeceklerin çoğunu geri çıkaracak, bir kısmı yüzüne bir kısmı önlüğüne bulaşacaktır. Bu nedenle katı gıdaları yutmayı becerene kadar ona bir iki çay kaşığı vermekle yetinin beslenme öğünlerini çok yavaş arttırın.

      İlk kez verilecek besinler haftada bir çeşit olacak şekilde verilmelidir. Böylece bebeğin yeni besine alışması için zaman tanınmış olur. Verilen besinlerin allerji yapıp yapmadığına dikkat ediniz. Şüphelenilen gıda verilmediği zaman belirtilerin geçip geçmediğini kontrol ediniz. Çocuğunuzun sevmediği yiyecekleri vermekte ısrar etmeyiniz. 1-2 gün sonra tekrar deneyiniz. Ek besinler tek öğün olarak az miktarda hazırlanmalıdır. Çocuğunuzun durumuna göre miktar ve öğün sayısı arttırılmalıdır. Verilecek yiyecekler doğal ve taze ürünler kullanılarak hazırlanmalıdır. Konserveler, dondurulmuş yiyecekler, katkı maddeli hazır besinler verilmemelidir. Hazırlanan besinler uzun süre oda ısısında bekletilmemelidir.

başa dön

NEYLE BAŞLAMALI ?

     Birçok bebeğin tanıştığı ilk katı gıda, pirinç maması (pirinç püresi)dır. Bunu yulaf ezmesi ve arpa maması izler. Çok küçük bebeklerde allerjik reaksiyonlara yol açabildiklerinden buğday ve diğer tahıl ürünlerini daha sonra vermek uygundur. Küçük kavanozlarda açılıp yemeye hazır olanlardan kullanabilir veya paketlerde kurutulmuş bir şekilde satılan tahıl ürünlerine (cereal) hazır mama, anne sütü veya su ekleyebilirsiniz. Hazır ürünlerinin kullanımı daha kolaydır. Buna karşılık, kuru tahıl ürünlerinin hem demir içeriği daha fazladır ve hemde kıvamını bebeğinize uygun ayarlama olanağınız vardır. Özellikle bebekler için üretilmiş ürünlerden satın alırsanız, bebeğinizin besin gereksinimlerinin karşılandığından daha emin olursunuz. Bebeğiniz tahıl ürünlerini kabul ettikten sonra yavaş yavaş diğer katı gıdalarla da tanışmaya başlayabilir. Uygulayabileceğiniz sıralardan birisi: · Süzgeçten geçirilmiş sebzeler; kabak, havuç gibi turuncu renkli sebzelerle başlayın (birçok bebek için altı aydan önce hazmı zor olduğundan mısır daha sonraları verilmelidir. · Meyveler; elma, armut · Et; tavuk, dana, hindi, koyun (alerji riski daha yüksek olduğundan deniz ürünlerine daha sonra başlanılmalıdır). Yeni gıdalara teker teker başlayın ve üç-dört gün boyunca başka yeni bir gıda vermeyin. Her yeni gıda ile birlikte ishal, döküntü veya kusma gibi allerjik belirtilerin olup olmadığını gözleyin. Bunlardan herhangi birini gördüğünüz anda, kuşkulandığınız yiyeceği diyetten çıkarın ve çocuk hekiminize danışına kadar tekrar vermeyin. Katı gıdalara başladıktan sonra iki-üç ay içinde bebeğinizin diyeti; üç öğüne bölünmüş: · anne sütü veya hazır mama, · tahıl ürünleri, · sebzeler, etler meyvelerden oluşmalıdır. Sıklıkla alerjiye sebep olduğundan, yumurtaya en son başlanır. Bebeğinizi yüksek kolesterol içerikli gıdalara alıştırmayın ve yumurtayı haftada en çok üç kez verin. Bebeğiniz oturmaya başladığı zaman bazı yiyecekleri eline vererek kendi kendine beslenmeyi öğrenmesine yardımcı olabilirsiniz. Verdiğiniz yiyeceklerin yumuşak, yutması kolay, ve solunum yollarını tıkayamayacak kadar küçük tanelere ufalanır özellikte olmasına dikkat ediniz. İyi pişmiş ve doğranmış yeşil fasulye, bezelye, patates ve küçük parçalar halindeki kraker ve bisküviler bunlardan bazılarıdır. Bu dönemde çiğnenmesi gerekecek gıdalardan vermeyiniz. Günlük üç öğünün her birinde yemesi gereken miktar yaklaşık 120 ml veya bir küçük kavanoz dolusu rendelenmiş hazır bebek mamasıdır (büyüklere göre hazırlanmış konserve gıdalar çoğunlukla fazla tuz ve koruyucu katkı maddeleri içerdiklerinden bebeklere verilmemeleri gerekir). Bu dönemde meyva sularına da başlayabilirsiniz. Portakal ve diğer turunçgillerin suyu birçok bebekte rahatsızlık yarattığı için bunlara altıncı aydan sonra başlamak daha uygundur. Meyve suları özellikle çok verildikleri taktirde dışkıyı asidik yaparak ve cildini tahriş edebilir. Bebekte kıpkırmızı ve altı silinirken acı veren bir pişiğe yol açabilir. Bebeğin altını olabildiğince açık tutup havalandırmak ve koruyucu pomadlar kullanmak bu pişiği genellikle iyileştirecektir. Bir süre için meyve veya meyva sularını azaltmanız da yararlı olabilir. Bebeğiniz öğün aralarında susamış gibi görünüyorsa su verebilirsiniz. Sıcak aylarda terleyerek su kaybedeceği için günde daha sık su verin. Yaşadığınız bölgedeki sulara florür katılıyorsa, su vermeniz ilerde dişlerde oluşabilecek çürükleri önlemeye yardımcı olacaktır. Bebeğinize, konserve veya kurutulmuş gıdalar değilde taze yiyecek vermek istiyorsanız ne yapmanız gerekir? Bu durumda blender veya yiyecek öğütücüleri kullanabileceğiniz gibi yumuşak gıdaları çatalla da ezebilirsiniz. Hazırladığınız herşeyin yumuşak, tuzsuz, iyi pişirilmiş ve taze olmasına özen gösteriniz. Pişirilmiş taze sebzeler ve komposto meyveler (istisnalar için kutuya bakınız) hazırlanması en kolay olanlarıdır. Muzu pişirmeden de ezebilirsiniz ancak diğerlerini pişirmeniz gerekir. O anda yedirmeyeceğiniz gıdaları derhal buzdolabına koyunuz. Bebeğinize vermeden önce de bozulup bozulmadığını kontrol ediniz. Sizin hazırladığınız yiyecekler hazır gıdalar gibi bakterilerden arındırılmadığı için daha çabuk bozulurlar.

başa dön

4 - 6 AY :

 Anne sütü yeterli ise, en erken 5. aya kadar ek besinlere başlamamak uygundur. Ancak bu dönem bebeğin ek besinlere alıştırılma dönemi olarak kabul edilmeli ve bu dönemde ek besin miktarının az tutulmasına dikkat edilmelidir. 4-5. aydan itibaren ek besinlere yoğurt, meyve ve sebze pürelerini sırayla azar azar vererek başlayabilrsiniz. Sebze püreleri; patates, havuç, kabak, taze fasulye, marul gibi yeşil sebze, bir çorba kaşığı pirinç, bir çorba kaşığı mercimek ile hazırlanabilir. Bunlar; 4-5 bardak su ile kaynatılır, iyice pişince tel süzgeçten geçirilir, bir yaşına kadar tuz katmaya gerek yoktur. Ancak bebek almıyorsa şeker katılabilir. Sebze çorbalarında nitritlerin artmasına neden olan ıspanak ve maydanozu vermemeği tercih etmelisiniz. Mevsimine göre elma, muz ve şeftali genellikle ilk denenen meyvelerdir. Meyveler çiğ veya pişmiş olarak hazırlanabilir. Daha önce ilk denenecek meyvenin portakal, mandalina veya limon olmamasına dikkat edilmesini önermiştim. Çünkü bu meyveler bazı çocuklarda gaz, karın ağrısı ve alerjiye neden olmaktadır. Ancak bu sorunlar görülmemişse bu meyvalar çok iyi birer C vitamini kaynağı oldukları için verebilirsiniz. Eğer sorun görülmüş ise de 6. aydan sonra muhakkak yeniden deneyiniz. Annelerin en çok merak ettikleri konulardan biri de, kavun veya karpuzun bebeklere verilip verilemeyeceğidir. Bunlara 6-7. aylardan sonra başlanabilir, fakat besin değerinin düşük ve vitaminden fakir olduğu unutulmamalıdır. Bebeklere meyve verirken dikkat etmemiz gereken bir başka nokta da; meyve ile anne sütünün birbirlerine yakın zamanlarda alındığında anne sütündeki demirin emilimini azaltması sebebiyle meyve ile anne sütü arasında 1,5-2 saat kadar ara verilmesi gerektiğidir. Aslında anne sütünü yeterli miktarda alan bir bebeğe meyve vermeğe 5. ayın sonunda veya 7. ayda başlamak daha iyi olacaktır. Başlıca karbonhidrat kaynağı olan unlara da bu aylarda sütle pişirilerek başlanabilir. Unların yapısındaki nişaştanın kolay sindirilebilir hale gelmesi için ya 15 dakika kadar bir süre pişirilmeli veya daha önceden hafifçe kavrulmalıdır. Cezve içinde kahve pişirir gibi 1-2 dakikada hazırlanan muhallebilerde nişasta taneleri çiğ kalacağından bebekte gaza veya fermentasyon ishallerine neden olabilir. Bunun için ya unu çok kısık bir ateşte hafifçe kavurmalı ya da sütü sulandırarak daha uzun süre kaynaması sağlanmalıdır. İlk hazırlanan unlu muhallebiler akıcı bir kıvamda olmalı, giderek koyu bir kıvama ulaşılmalıdır. Bu dönemde kuskus, erişte, şehriye, makarna gibi hamurlu besinler verilmemelidir. Unutulmaması gereken bir nokta da muhallebinin günde bir öğünden fazla verilmemesi gerektiğidir. 6. aydan itibaren bir kibrit kutusu büyüklüğünde beyaz peynir verilebilir. Verilecek beyaz peynir suda bekletilmeli, sütün içine veya sebze çorbasının içine ezilerek katılmalıdır. 5.-6. aylardan itibaren bebeğinizin bardaktan içmesi için alıştırmalara başlayabilirsiniz. Besinleri 4-6 ayda püre veya rende olarak hazırlayınız. Vitamin değerlerinin korunması açısından cam rende kullanınız.

4-6. ay Çocuğunuza tek bir gıda türü içeren yumuşak, topaksız, yarı sıvı tekli karışımlar verin. Bu gıdalara en iyi örnekler; yoğurt ,meyve püreleri ve meyve suyu (elma, şeftali, muz gibi), sebze püreleridir (kabak, havuç, patates gibi)

başa dön

7 - 8 AY :   

   6. ayın sonundan itibaren, bebeğiniz tam bir öğün sebze püresi almaya başladığında, püreye bir çorba kaşığı kıyma koymak yararlı olacaktır. Ayrıca baharatsız ızgara köfte, haşlanmış balık veya tavuğun yağsız, beyaz eti didiklenerek küçük parçalar halinde sebze pürelerine eklenebilir. Süte şeker yerine bal veya pekmez koyarak daha yararlı besinler kullanabiliriz. Kuru fasulye, nohut, mercimek gibi bakliyatlar da sebze püreleri, yoğurt veya değişik çorbalara katılarak verilebilir. Ancak bunların gaz yapmaması için, iyice pişirildikten sonra tel süzgeçten geçirilerek kabuklarından arındırılması çok önemlidir. 6-7. aydan itibaren tereyağ da sebze çorbalarının içinde verilebilir. Ancak bebeğinize vereceğiniz tereyağı bir çay kaşığını geçmemelidir. Ayrıca az miktarda ızgara köfteye de başlanabilir. Bir öğün ızgara köfte, balık veya tavuktan 30 gram kadar verilmesi yeterlidir. Merak edilen bir diğer nokta da bebeklere beyin vermenin faydalı olup olmadığıdır: Ne yazık ki beyinin büyük bir besleyici değeri yoktur ve bebek beslenmesinde önerilmemektedir. 8. aydan itibaren, artık bebeğinize uygun şekilde hazırlanmış sofra yemekleri verebilirsiniz. Bunlar etli dolmalar, tarhana çorbası, etli sebze yemekleri, şehriye çorbaları, ezilmiş makarna(haşlama suyu dökülmeden) ve pilav olabilir. Sofra yemekleri ile birlikte, sularında ezilmiş ekmek içi de verebilirsiniz. Ancak yemeği vermeden sadece yemek sularının ekmekle verilmesi sakıncalıdır, bunu unutmamalısınız. 8. aydan itibaren 1-2 çorba kaşığı karaciğer rendesine de başlanabilir. Ancak karaciğer haftada birden daha fazla verilmez. 8. aydan itibaren yumurta sarısına da başlayabilirsiniz. Yumurta alerjisini önlemek için çok iyi pişirilmelidir. Yumurta başlandığında azar azar verip, giderek artırmak kuralına daha titizlikle uyulmalıdır. Haftada 2-3 defa yumurta verilebilir. Bir yaşına kadar yumurtanın akı verilmemelidir. Besinleri 6-8 ayda ince kıyarak hazırlayınız.

6-7 ay Çocuğunuza iki çeşit gıda içeren ikili karışımlar verin. Besinleri ince ince kıyın veya rendeleyin bir sıvı veya yoğurtla karıştırın. Bu gıdalara örnekler; yoğurtlu sebze püreleri, meyveli yoğurt, tavuklu sebze ,etli sebze, tarhana çorbası, yoğurt çorbasıdır .Ayrıca bu dönemde yumurtanın sarısı, beyaz peynir gibi kahvaltılıklarda vermeye başlayın.

başa dön

 9 - 11 AY :

      Bu aylarda bebeğinizin büyüme hızı yavaşlayacağı için, daha önceki aylara göre, alacağı anne sütü azalacaktır. İştahsızlık gibi görünen bu olayda, bebeğinizi zorlamayın. Kuskus, erişte, şehriye, makarna gibi hamurlu besinleri bu aylardan itibaren yoğurtla karıştırıp verilebilir. Makarna ve benzeri hamurlu besinlerin haşlandıkları su atılmamalıdır. Hamurlu besinlere rendelenmiş peynir, yoğurt veya domates eklenerek besin değerleri artırılabilir. Verilecek Mamanın Özellikleri: Artık mamanın iyice ezilerek püre haline getirilmesine gerk yoktur, mamayı çatalla ezmeniz yeterli... Artık bebeğinizin eline kendi kendine yiyebileceği besinleri de verebilirsiniz(ekmek, küçük parçalara ayrılmış-pişirilmiş et-sebze gibi...). Ancak şu konuya da dikkat etmek gerekir: Henüz bu dönemde bebeklerin dişleriyle öğüterek beslenme yetenekleri olmadığı için verilen besinlerin dil üzerinde ezilerek yutulabilecek besinler olması gerekir. Fındık, çiğ havuç gibi besinler bu dönem için henüz uygun değildir.Besinleri 8 aydan sonra kalın kıyarak veriniz .

7-9 ay Artık çocuğunuza üç veya daha fazla besin türü içeren çoklu karışımlar verebilirsiniz. Bu gıdalara örnekler; sebze çorbası, dolma ,baklagiller, ızgara köftedir. Çocuğunuzun yemeklerine bir tatlı kaşığı zeytinyağı ekleyin. Dokuzuncu aydan sonra çocuğunuz aile sofrasına oturabilir.

başa dön

1 YAŞ :

       Bebeğiniz 1 yaşına geldiğinde, acılı ve baharatlı yiyecekler dışında evde hazırlanan erişkin besinlerinin tamamını yiyebilir.

başa dön

KATI GIDALARA GEÇTİKTEN SONRA GÖRÜLEBİLECEK DEĞİŞİKLİKLER :

       Bebek katı gıdalar yemeye başladığında dışkısı daha değişken ve katı bir hale gelecektir. Gıdasındaki artan şeker ve yağ oranı dışkısının daha fazla kokulu olmasına yol açabilir. Bezelye gibi yeşil sebzeler dışkısını koyu yeşil renge, pancar türü gıdalar kırmızıya döndürebilir. Besinleri püre halinde yemiyorsa bir kısmını hazmolmamış olarak dışkısında görebilirsiniz(bezelyenin veya mısırın kabuğu gibi). Çocuğunuzun sindirim sistemi henüz tam anlamıyla gelişmemiştir, ve bütün bunlar normaldir. Ancak, dışkısı eğer aşırı gevşek, sulu veya sümüklü olursa bu sindirim sisteminin aşırı bir şekilde tahriş olduğu anlamına gelebilir. Bu durumda yediği mama miktarını azaltın ve daha sonra ise yavaş yavaş tekrar alıştırmaya çalışın.

başa dön

EK VİTAMİN VE MİNARELLER

        Hazır mamalar gerekli bütün vitamin ve mineralleri içerdiğinden bunlarla beslenen bebeklere ek bir vitamin vermeye gerek yoktur. Anne sütü ile beslenen bebeklere D vitamini verilmeye devam edilmesi gerekir. Anne sütü ile beslenen bebeklerin ilk dört ay içinde ek bir demir gereksinimi yoktur. Doğumda vücudunda bulunan demir depoları ilk aylardaki büyümesi için yeterli olmasına karşın dördüncü ayda artık tükenmeye yüz tutmuş, buna karşın büyümesi hız kazandığı için demire olan gereksinimi artmıştır. Katı gıdalara başladığınızda gerekli demiri; tahıl ürünlerinden hazırlanmış ve demir eklenmiş hazır bebek besinlerinden (cereal), yeşil sebzelerden ve etlerden alacaktır. Silme, dört yemek kaşığı tahıl ürününde (cereal) 7 mg. demir vardır.

başa dön

DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR :